อยากมีศีลให้นอนดินเกลือกฝุ่น อยากอบอุ่นให้อาบน้ำยามหนาว อยากกินแกงปลาขาวให้แบกแหขึ้นโคก อยากกินแกงเห็ดระโงกให้สักสุ่มลงหนอง

ผญาธรรมบทนี้ พูดตรงกับความจริงของการฝึกตน — ไม่อ้อม ไม่ปลอบ แต่ไม่หลอก

อยากมีศีลให้นอนดินเกลือกฝุ่น
อยากอบอุ่นให้อาบน้ำยามหนาว
อยากกินแกงปลาขาวให้แบกแหขึ้นโคก
อยากกินแกงเห็ดระโงกให้สักสุ่มลงหนอง

ผญานี้
ไม่ได้สอนเรื่องความลำบากเพื่อความลำบาก
แต่สอนว่า ทุกผล ต้องมีเหตุที่สมน้ำสมเนื้อ

อยากมีศีล
ต้องยอม ลดตัว
ลดความสะดวกสบาย
ลดความเคยชินของ “ฉัน”
ยอมติดดิน ยอมฝึกใจ
เหมือนเจ้าชายสิทธัตถะ
หรือครูบาอาจารย์สายกรรมฐาน
ที่ละความสุขแบบโลก
เพื่อค้นหาความพ้นทุกข์ที่แท้จริง

ความสะดวกสบาย : ทำลายพระ
ความทุกข์ยากลำบาก : สร้างพระ

ไม่ใช่เพราะความลำบากศักดิ์สิทธิ์
แต่เพราะมัน ทำลายอัตตา
ทำให้ใจไม่มีอะไรให้เกาะ
จึงเห็นสภาพตามความเป็นจริงได้ง่าย

อยากอบอุ่นให้อาบน้ำยามหนาว
หนาวในที่นี้
ไม่ใช่หนาวกาย
แต่คือหนาวใจ

หนาวเพราะทุกขเวทนา
พอใจ–ไม่พอใจ
หงุดหงิด อัดอั้น ไม่โล่ง
แม้แต่สุขเวทนา
ถ้าเผลอหลง ก็กลายเป็นความเร่าร้อน

น้ำอุ่นที่แท้
คือ ธรรมะ
คือการหันหน้าเข้าหาการฟังธรรม
การเจริญสติ
การรู้เท่าทันอารมณ์
ราด รด จิต
ให้ความทุกข์ค่อย ๆ หลุดหล่นออกไป
จนใจอบอุ่น สงบ เย็น
แม้โลกจะยังหนาวอยู่ก็ตาม

อยากกินแกงปลาขาว ให้แบกแหขึ้นโคก
ปลาขาวไม่ได้ขึ้นมาบนบก
ต้อง ยกแหไปหาปลา
ฉันใด
มรรคผลนิพพาน
ก็ไม่เดินมาหาเรา

ต้องยอมปลีกวิเวก
ยอมออกจากความวุ่นวาย
เข้าอยู่ในที่สงัด
ฝึกเพียร ฝึกอดทน
นี่แหละคือการแบกแหขึ้นโคก
ของคนแสวงหาธรรม

อยากกินแกงเห็ดระโงก ให้สักสุ่มลงหนอง
เห็ดระโงก
ไม่ใช่ของหาง่าย
ต้องเข้าป่า เข้าหนอง
ต้องยอมเปียก ยอมเลอะ
ยอมเสี่ยง

ฉันใด
การรู้แจ้งสัจธรรม
ก็ต้องยอมเผชิญความจริงของกายใจ
แบกกลด สะพายบาตร
อยู่ป่า อยู่ถ้ำ อยู่ป่าช้า
พิจารณาความตาย
อสุภะ
ซากศพ
ตามแนว นวสีถิกาบรรพ
จนใจยอมรับไตรลักษณ์
อย่างไม่หลบหน้า

เมื่อจิตตั้งมั่น
ยกขันธ์ห้าขึ้นพิจารณา
อุปาทานจึงค่อย ๆ คลาย
มรรคผลจึงค่อย ๆ ปรากฏ

เห็ดระโงก
จึงไม่ใช่แค่เห็ด
แต่คือ มรรคผลนิพพาน
ที่ไม่มีทางได้มา
หากไม่ยอมลุยหนองของตนเอง

ผญาธรรมบทนี้
ไม่ได้สอนให้ทรมานตัว
แต่สอนให้ ซื่อสัตย์กับเหตุและผล

อยากได้ของสูง
อย่ากลัวทางต่ำ
อยากพ้นทุกข์
อย่ากลัวการฝึกใจ

เพราะทางพ้นทุกข์
ไม่เคยสบาย
แต่ คุ้มค่า เสมอ

ด้วยความรู้สึกตัว 🌱