ถากไม้บ่มีเหลี่ยมเค้า แสนสิเกลี้ยงกะบ่งาม

ถากไม้บ่มีเหลี่ยมเค้า
แสนสิเกลี้ยงกะบ่งาม
(ถากไม้ไม่มีเหลี่ยม ถึงจะเกลี้ยงก็ไม่งาม)

ผญาบทนี้ใช้ภาพของ ไม้ที่ถูกถากจนเรียบ
แต่ยัง ไม่มีเหลี่ยม ไม่มีทรง

แม้ผิวจะดูเกลี้ยง
แต่เมื่อมองโดยรวม
กลับไม่งาม

เพราะสิ่งที่ขาดไป
คือ โครงสร้าง

นี่คืออุปมาเรื่องการปฏิบัติธรรม

บางคนอาจปฏิบัติภายในได้ดี
จิตสงบ
เข้าใจธรรม
ดับความทุกข์ได้ระดับหนึ่ง

แต่กลับไม่ใส่ใจ ปฏิปทาภายนอก

ไม่สำรวมอินทรีย์
ไม่ใส่ใจพระวินัย
ไม่เอื้อเฟื้อระเบียบของหมู่คณะ
ไม่สนใจปาฏิโมกข์

ภาพที่ปรากฏจึงกลายเป็น

งามใน
แต่ไม่งามนอก

เช่น
ติดบุหรี่
ติดหมากพลู
ติดกาแฟ
ติดโทรศัพท์
ใช้ชีวิตแบบไม่สำรวม

แม้จะอ้างว่าเข้าใจธรรม
แต่ภาพลักษณ์กลับไม่นำศรัทธา

ผญานี้จึงเตือนว่า

การปฏิบัติที่สมบูรณ์
ต้องงามทั้งสองด้าน

เหมือนงานไม้ที่ดี

ต้องทั้ง เรียบ และมีเหลี่ยมมีทรง

ไม่เช่นนั้น
ถึงจะขัดจนมันเงา
ก็ยังไม่ถือว่างาม

พระพุทธองค์จึงวางทั้ง
พระธรรม และ พระวินัย

ธรรม
ทำให้จิตพ้นทุกข์

วินัย
ทำให้ความประพฤติงดงาม

เมื่อสองอย่างประสานกัน

ผู้ปฏิบัติย่อมเป็นดังไม้ที่ถากได้รูป
ทั้งแข็งแรง
ทั้งงดงาม

และเป็นที่ตั้งแห่งศรัทธา
ของผู้คนในโลก 🌿