พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล แสดงธรรมก่อนฉันเช้าวันที่ 18 ธันวาคม 2568 วัดป่าสุคะโต

ตอนนี้มีปรากฏการณ์อย่างหนึ่งเกิดขึ้นที่ประเทศสิงคโปร์ กำลังกลายเป็นกระแสที่สมัยนี้เรียกว่า trend

กระแส หรือ trend ที่ว่านี้ก็คือ คนรุ่นใหม่ หนุ่มสาว เขาเริ่มจะอวดความประหยัดกัน แต่ก่อนหนุ่มสาว วัยรุ่นหรือแม้แต่คนทำงานแล้วก็จะอวดรวย อวดรวยด้วยการอวดสินค้าแบรนด์เนม อวดว่าได้ไปกินอาหารร้านหรู มิชลิน 3 ดาว หรือไปต่างประเทศ

แต่ตอนนี้ประเทศสิงคโปร์ คนรุ่นใหม่โดยเฉพาะ Gen Z เขาจะอวดความประหยัดกัน คำว่า ประหยัดเดี๋ยวนี้เขาใช้คำว่า Under consumption คือการบริโภคน้อยลง หรือต่ำกว่ามาตรฐาน หรือต่ำกว่าค่านิยมของผู้คน เรียกง่าย ๆ ว่าประหยัดนั่นเองหรือเรียบง่าย

ปรากฏการณ์ที่ว่าก็คือคนรุ่นใหม่เริ่มจะทำคลิป TikTok หรือว่าใน instagram ก็จะอวดว่า บ้านตัวเองตอนนี้ โล่ง ไม่ค่อยมีข้าวของเครื่องใช้เท่าไหร่ ตู้เสื้อผ้าก็ตู้เล็ก ๆ เสื้อผ้ามีไม่กี่ชิ้น บางคนอวดว่า เดี๋ยวนี้เสื้อผ้าซื้อมาก็ไม่กี่ชิ้นหรอก แต่ว่าเอามารู้จักผสมผสานกัน เรียกว่า Mix and match ให้สามารถจะออกงานต่าง ๆ ได้อย่างดูดี

หรือมิเช่นนั้นก็อวดว่า เครื่องใช้ไฟฟ้า เช่น ไดร์ เดี๋ยวนี้ใช้มาหลายปีแล้ว ไม่ได้เปลี่ยนเลย บางทีก็อวดว่า โต๊ะเครื่องแป้งมีเครื่องสำอางไม่กี่ชิ้น แล้วทุกชิ้นก็ได้ใช้หมด ไม่มีประเภทว่าซื้อไว้เผื่อ โทรศัพท์มือถือก็ใช้มาหลายปีแล้ว ไม่ได้ไปถอยรุ่นใหม่ iPhone ยังใช้ iPhone 12 อยู่หรือ iPhone 10 ก็มี

อันนี้เป็นค่านิยมที่เขาเริ่มจะเอามาอวดกัน บางคนก็ทำ challenge ว่าปีหน้าจะไม่ซื้อของใหม่เลย ก็เรียกว่าเป็นการท้าทายตัวเอง เป็นการอวดด้วยว่า ใครจะทำได้แบบฉันบ้าง บางคนก็ให้สัมภาษณ์ว่า เดี๋ยวนี้ฉันไม่ถามแล้วว่า จะซื้ออะไรใหม่ แต่จะถามตัวเองว่า ของที่มีอยู่ใช้คุ้มแล้วหรือยัง หรือว่าของที่เคยซื้อเคยใช้แล้วอยากได้ อะไรบ้างที่ฉันจะไม่ซื้อในปีนี้หรือในปีหน้า

แต่ละคนไม่รู้สึกอับอาย พูดด้วยความภาคภูมิใจ ซึ่งต่างจากสมัยก่อน สมัยก่อนต้องอวดรวย อวดใช้สินค้าแบรนด์เนม สารพัดเลย แล้วถ้าเกิดว่า บ้านมีของไม่กี่ชิ้น ตู้เสื้อผ้ามีตู้เล็ก ๆ เสื้อผ้าก็มีไม่กี่ชิ้นไม่กล้าพูดอับอาย แต่เดี๋ยวนี้เขาเอามาพูดเป็นการอวดไป

อันนี้มีเหตุผลเพราะว่าในสิงคโปร์ตอนนี้ คนหนุ่มสาวโดยเฉพาะ Gen Z เขาบอกว่า กว่าครึ่ง เกือบ 60% บอกว่า ปัญหาเศรษฐกิจเป็นเรื่องใหญ่ในชีวิตเลย หลายคนบอกว่าตอนนี้อยู่แบบเดือนชนเดือน ไม่ใช่ว่ารายได้น้อย รายได้ก็มากกว่าคนรุ่นพ่อรุ่นแม่ แต่ว่ามาตรฐานการครองชีพสูง พบว่าต้องอยู่แบบกระเบียดกระเสียรมากขึ้น

คนจำนวนไม่น้อยเวลาเจอปัญหาแบบนี้จะหาทางเพิ่มรายได้ ทำงานหนักขึ้น ซึ่งคนสิงคโปร์เขาก็ทำงานหนักอยู่แล้ว แต่ยังประสบภาวะเดือนชนเดือน แล้วทำอย่างไรถึงจะมีรายได้มากขึ้น ถ้าเป็นเมืองไทยก็เล่นหวย เล่นการพนัน หรือไม่ก็ไปยืมเงินมา ไปยืมคนนู้นคนนี้ หรือไม่ก็ไปยืมจากอนาคตด้วยการถอยบัตรเครดิต ถอยมาแล้ว 2 ใบยังไม่พอ ต้องถอยมาอีก 3 ใบ 4 ใบ เรียกว่าเป็นการยืม เพื่อเพิ่มรายได้ จะได้จับจ่ายใช้สอยของแพง ๆ ได้ต่อไป

หรือหนักกว่านั้น คือไปทุจริต คอรัปชั่น วิธีนี้ง่าย จะไปซื้อหวยก็ไม่รู้จะถูกหรือเปล่า เล่นการพนันบางทีก็ถูกรวบ แต่ก็มีหลายคนทำอย่างนั้นเพราะหวัง เรียกว่าโลกสวย หวังว่าเล่นพนันแล้วจะมีรายได้มากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นพนันทั่ว ๆ ไป หรือพนันบอล ซึ่งเป็นจุดอ่อนให้พวกสแกมเมอร์มาหลอก หลอกเอาเงิน แทนที่ได้เงินเยอะ ๆ กลับเสียเงินแบบคาดไม่ถึงก็มี

แต่คนสิงคโปร์เดี๋ยวนี้เขาพบว่า เมื่อเดือนชนเดือน แทนที่จะไปหารายได้ให้มากขึ้นก็ลดรายจ่าย อันนี้คนไม่ค่อยคิดเท่าไหร่ ลดรายจ่ายไม่ได้ทำให้มาตรฐานชีวิตต่ำลงเลย เพียงแต่ว่าใช้ของที่มีอยู่ให้คุ้มค่า แทนที่จะไปซื้อของใหม่เพื่ออวดรวย แต่ว่าต้องควักเนื้อตัวเอง หนุ่มสาวสิงคโปร์เขาพบว่าวิธีนี้ไม่เข้าท่า แค่ลดรายจ่าย

แทนที่จะบอกใครว่า เป็นเพราะว่าฉันยากจน ฉันมีรายได้น้อย ฉันก็เลยต้องมาประหยัด กลับบอกว่าฉันเลือกที่จะใช้ชีวิตแบบนี้ แล้วก็ภูมิใจ

ก็เป็นวิธีเปลี่ยน เปลี่ยนปัญหาให้กลายเป็นของดีไป แทนที่จะบอกว่าฉันยากจน ฉันไม่มีเงินใช้ก็เลยต้องอยู่แบบนี้ เขาก็เปลี่ยนเป็นว่า ให้มีความสุขกับชีวิตแบบนี้ แล้วก็ภาคภูมิใจ สามารถที่จะอวดใครใครได้ว่า เดี๋ยวนี้ฉันใช้เงินเดือนน้อยลง หรือว่ามีรายจ่ายน้อยลง

เป็นค่านิยมที่ดี ถึงแม้ว่าจะเป็นเรื่องการอวด อวดความเท่ แต่ว่าเป็นการอวดความเท่ที่ไม่ได้ก่อปัญหาให้กับใครมากเท่าไหร่ ดีกว่าอวดเท่ต้องการสร้างความเท่ด้วยการอวดรวย ซึ่งเดี๋ยวนี้เป็นปัญหาของคนหนุ่มสาวมาก

ที่จริงเดี๋ยวนี้ผู้ใหญ่ก็เป็น อวดรวย พอเข้าไปอยู่ในวงการราชการ หรือวงการ อบต. แต่เดิมอยู่กันง่าย ๆ ก็ต้องอวดรวยแล้ว เพราะว่าใคร ๆ เขาก็อวดรวยกัน ใคร ๆ เขาก็มีรถ ไม่ใช่รถกระบะแต่รถเก๋ง เขาใช้นาฬิกาที่ราคาแพง พอเข้าไปอยู่ในวงการนี้ก็เลยต้องมีบ้าง ถ้าไม่มีก็รู้สึกด้อย เดี๋ยวนี้เป็นทั้งวัยรุ่นทั้งผู้ใหญ่

แต่สิงคโปร์ เรื่องนี้เขามีวิธีที่จะแก้ปัญหาด้วยการเลือกที่จะอยู่แบบเรียบง่าย อยู่อย่างประหยัด แล้วพบว่าเขาก็มีความสุข แต่ก่อนตอนแรกทำเพราะความจำเป็น จำยอม ตอนหลังพบว่าพออยู่แบบง่าย ๆ แล้วมีความสุข บ้านก็โล่ง แล้วหัวนี้ก็ไม่หนัก ไม่หนักเพราะว่ากลุ้มเรื่องหนี้ ไม่มีหนี้ให้ต้องจ่าย

ทีแรกก็พบว่าสุขเพราะไม่มีหนี้ ตอนหลังก็พบว่า สุขเพราะไม่มีความอยากมารบกวนจิตใจ ไม่อย่างนั้นเห็นอะไรก็อยากได้ ความอยากทำให้ทุกข์เพราะทำให้เกิดการดิ้นรน พอใจไม่มีความอยากก็พบว่ามีความสุข สุขจากการที่ไม่มีความอยาก สุขจากชีวิตที่เรียบง่าย สุขเพราะความสันโดษ

ตอนหลังก็พบว่าที่จริงสบายมากขึ้น เกิดได้สติว่าเราจะใช้ชีวิตนี้เพื่อดิ้นรนหาเงินไปทำไม มีแล้วก็ไม่ใช่ว่าจะมีความสุข ได้เงินแล้วก็อยากจะได้โน่นได้นี่ แต่พอเราพอใจในสิ่งที่มี ยินดีสิ่งที่ได้ ทีแรกก็เพราะความจำยอม ตอนหลังก็พบว่า ก็ดี

อันนี้ก็เป็น trend ใหม่ หรือว่าเป็นกระแสใหม่ที่กำลังเกิดขึ้นในสิงคโปร์ ซึ่งเป็นประเทศที่ผู้คนมีรายได้เยอะ หนุ่มสาว Gen Z พบว่าวิถีชีวิตตามกระแสบริโภคนิยมสร้างภาระให้กับตัวเองมาก แต่พออยู่อย่างเรียบง่ายก็กลายเป็นมีความสุขไป ทีแรกไม่ทุกข์เพราะหนี้ ไม่ทุกข์เพราะความดิ้นรน อยากจะให้เทียมหน้าเทียมตาคนอื่น แต่ตอนหลังพบว่า ก็สุขได้ ก็เป็นเสน่ห์

แต่ว่ายังมีหลายคนที่ยังอยากจะอวด ของพวกนี้ไม่ต้องอวดหรอก เพราะว่าแค่ทำแล้วมีความสุขก็เป็นที่น่าพอใจแล้ว ถ้าอวดก็แสดงว่าอยากจะได้คำชื่นชมสรรเสริญ ที่จริงถ้าเราเรียนรู้ที่จะอยู่แบบง่าย ๆ ไม่อวด ก็จะพบความสุขอีกแบบหนึ่ง ซึ่งเป็นเรื่องที่เข้ากระแสมากเลย เพราะกระแสตอนนี้ เศรษฐกิจแย่ ถ้าคิดจะอวดรวยก็มีแต่พาตัวเข้าสู่วังวนแห่งความทุกข์ หนี้สินพอกพูนมากขึ้น หรือไม่ก็ถลำเข้าไปสู่การพนัน การทุจริตคอรัปชั่น หนักเข้าไปใหญ่