ลักษณะแห่งพระพุทธศาสนา

ลักษณะตัดสินพระธรรมวินัยนี้ เป็นหลักธรรมที่พระพุทธเจ้าเองได้ตรัสไว้แก่พระนางปชาบดีโคตมี มีอยู่ ๘ ประการด้วยกัน ท่านบอกว่าหลักที่ใช้ตัดสินว่าธรรมหรือคำสอนอันใด เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้า หรือไม่ ก็คือให้ดูว่า ธรรมที่เขากมาอ้างหรือกล่าวหรือปฏิบัตินั้น เป็นไปเพื่อ วิราคะ คือคลายความกำหนัด คลายความติดหรือไม่ เป็นไปเพื่อ วิสังโยค เพื่อความคลาย การหลุดจากความทุกข์ ไม่ประกอบด้วยความทุกข์ เป็นไปเพื่อ อปจยะ ความไม่พอกพูนกิเลส เป็นไปเพื่อ อัปปิจฉตา ความมักน้อย เป็นไปเพื่อ สันตุฏฐี ความสันโดษ เป็นไปเพื่อ ปวิเวก ความสงัด เป็นไปเพื่อ วิริยารัมภะ การปรารภความเพียร เป็นไปเพื่อ สุภรตา ความเลี้ยงง่ายหรือไม่ ถ้าไม่เป็นไปตามหลัก ๘ ประการนี้ ก็ถือว่าไม่ใช่ธรรมไม่ใช่วินัย ไม่ใช่ สัตถุสาสน์ ไม่ใช่คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า